Minderjarige gokkers: een steeds groter probleem

In 2018 had 36% van de Vlamingen van 15 jaar en ouder minstens een keer een kans- en geldspel gespeeld in de afgelopen 12 maanden. Meer mannen (43%) dan vrouwen (28%) speelden de afgelopen 12 maanden een kans- en geldspel. Probleem is echter dat veel illegale goksites hun boetes helemaal niet betalen. De Belgische Kansspelcommissie wist in 2023 bijvoorbeeld slechts 10% van de opgelegde boetes te incasseren.

Om jongeren beter te beschermen, overweegt het demissionaire kabinet nu om de minimumleeftijd voor risicovolle online gokspelen te verhogen van 18 naar 21 jaar. Het is nog niet duidelijk wanneer daar een besluit over wordt genomen. In 2022 klopten nog 1968 mensen aan bij een verslavingskliniek vanwege gokproblemen. Een jaar later lag dat aantal op 2708, een stijging van bijna 40 procent. De grootste toename is te zien onder jongeren tot 24 jaar. Onlinge gokker zijn in Nederland gemiddeld gezien hoog opgeleid.

Het gaat hier enerzijds om acties richting gokkers zoals campagnes, evacuatiekaboel.nl hulpaanbod, laagdrempelige blokkering van goksites (indien gewenst) en blokkering van gokreclames (indien gewenst). Algemenelandelijke restricties binnen het productaanbod en marketing kunnen zeer effectief zijn, soms veel meer dan voorlichting van een (potentiële) gokker. In Nederland wordt er bij gokproblematiek vooral gekeken naar gokverslaving (gokstoornis). Deze visie dient verbreed te worden naar gokgerelateerde schade (gambling harms). Gambling harms zijn serieuze problemen die veroorzaakt zijn door gokken.

Reclame en 24/7 toegang zorgen voor risico’s

Ook het ontwerp van gokwebsites en de (online) omgeving van de gokker hebben een grote rol bij het ontstaan van problemen. Het ontwerp van gokwebsites, de structural characteristics van het gokproduct, kan gedrag stimuleren of afremmen. Denk aan ingebouwde pauzemomenten, de speelsnelheid, misleiding van de gokker over winkansen en de inzet van near-wins. Ook de (online) omgeving van de gokker kan gedrag positief of negatief beïnvloeden.

• „Ongetwijfeld ook door het grote aantal opdringerige reclame-uitingen van de gokbranche. ” De PvdD onderschrijft de aanbevelingen van de Nationaal Rapporteur Verslavingen.
• De relatie tussen de legalisering van online gokken in Nederland en het aantal gokverslaafden kan op basis daarvan niet worden aangetoond.
• De gokbedrijven blijken via lobbyen veel invloed te hebben gehad op de soepeler reclameregels, zo bleek uit een reconstructie van de NOS.
• Zeer waarschijnlijk zijn niet alle genoemde persoonlijkheidsaspecten even sterk risico verhogend voor verslavingsgedrag.

In oktober bijna kwart minder faillissementen dan een jaar eerder

Ben jij een professional, beleidsmaker of onderzoeker die werkt op het gebied van gokschade, gokproblematiek en gokverslaving? En wil je op de hoogte blijven van onze activiteiten en recente ontwikkelingen in het veld? In Nederland wordt gemiddeld geïnvesteerd in casinos op internet.

• Hoewel er strengere regels zijn ingevoerd voor reclame en toezicht, blijft het een uitdaging om illegale goksites effectief aan te pakken en jongeren afdoende te beschermen.
• Daar is qua preventie en bestrijding van gokproblemen veel winst te behalen (Williams et al. & National Strategy to Reduce Gambling Harms).
• Deze kennis wordt nog onvoldoende benut voor de preventie bij (online) gokken.

„Jongeren zien (online) gokken als een manier om snel geld te kunnen verdienen. „Jongeren komen in de val terecht van steeds meer gokken”, zegt D66-Kamerlid Hülya Kat. „Het beleid moet zo snel mogelijk bijgestuurd worden.” Beide partijen denken dan aan speellimieten om grote schulden te voorkomen en het beperken van reclame, zoals de Nationaal Rapporteur voorstelt. Hoeveel personen in Nederland spelen wel eens online een spel of bezoeken een virtueel casino? Bekijk dit overzicht met diverse statistieken over online gaming en gokken. Steutel ziet de groep kwetsbare gokkers alleen maar toenemen.

Volgens het Jaarrapport Landelijke Jeugdmonitor heeft 61 procent van de jongvolwassenen in 2024 een hoog persoonlijk welzijn. Dat is bijna hetzelfde als een jaar eerder, maar nog altijd lager dan in het pre-coronajaar 2019 (69 procent). Jongeren zijn minder positief over hun sociale leven, veiligheid, financiële toekomst en hebben minder vertrouwen in instituties. Op het gebied van opleiding/beroep en woonbuurt verandert weinig.Jongvolwassenen in het voortgezet onderwijs of mbo, hebben gemiddeld minder vaak een hoog persoonlijk welzijn dan hbo’ers of wo’ers. In 2024 hadden 25-plussers bovendien vaker een hoog persoonlijk welzijn dan voor het begin van de coronacrisis.

Bij casino’s en binnenlandse online kansspelen is dit het percentage dat de organisatoren verschuldigd zijn over het saldo van inzet minus prijzengeld. In de meeste andere gevallen, bijvoorbeeld bij loterijen, is dit het tarief dat winnaars moeten betalen over de gewonnen prijs. Groeiende vraag naar ondersteuning en veranderende hulpbehoefteMet de stijging van het aantal jonge gokkers groeit ook de vraag naar gespecialiseerde en onafhankelijke ondersteuningsdiensten. Toch blijkt dat de bestaande ondersteuningsstructuren onvoldoende aansluiten op de behoeften van deze doelgroep. SLICKS pleit daarom voor vernieuwende benaderingen die aansluiten bij de leefwereld van jongeren, waarin zij een stem hebben en zich gehoord voelen.

Mannen willen ingrijpen bij ongepast gedrag naar vrouwen, maar zwijgen toch

Van 22 september tot en met 2 oktober 2023 is de vragenlijst uitgezet in verschillende onderzoekspanels. In totaal hebben 354 jongvolwassenen de vragenlijst ingevuld. Hiervan zijn 124 jongeren afkomstig uit het I&O Research Panel, 60 uit het Norstat-panel en 170 jongeren namen deel via PanelClix.

Gokken in de verkiezingsprogramma’s: „Geen Las Vegas aan de Noordzee”

Het is niet met zekerheid te zeggen dat de resultaten representatief zijn voor alle jongvolwassenen tussen de 18 en 24 jaar in Nederland die meedoen aan kansspelen. Er zijn namelijk geen (actuele) populatiecijfers bekend over de samenstelling van deze groep. Wel is gestreefd naar zo veel mogelijk diversiteit van de respondenten in termen van geslacht, leeftijd en opleidingsniveau.

Op een gegeven moment is het gevoel van machteloosheid echter zo groot, dat ze geen andere uitweg meer zien. Daarom ziet de Kansspelautoriteit er streng op toe dat deze kwetsbare groep zo goed mogelijk beschermd wordt. Sinds online gokken in 2021 werd gelegaliseerd, is het aantal mensen dat hulp zoekt voor een gokverslaving flink gestegen. De meeste spelers zitten in de leeftijdsgroep van 20 tot aan 35 jaar, waarbij 2/3 ongeveer man is. De grootste voorkeur voor online gokken bij de man is het wedden op sport. Verder spelen mannen graag poker en blackjack weer in mindere mate.

1 op de 15 jongeren van 10 tot 16 jaar oud heeft het afgelopen jaar gegokt bij een online casino. Dit is het geval bij ongeveer 1 op de 10 jongens en 1 op de 50 dames. De opbrengst van de kansspelbelasting is de laatste jaren ook veranderd doordat de overheid de hoogte van het tarief aanpaste.

Uit de cijfers van de hulpverlening blijkt dat gokproblemen maar een beperkt deel uitmaken van de hulpvragen. In de Centra Geestelijke Gezondheidszorg van Vlaanderen en Brussel had 0,2% van de zorgperiodes in 2022 betrekking op een persoon waarbij de diagnose pathologisch gokken werd gesteld (141 zorgperiodes). Dit percentage bleef ten opzichte van 10 jaar eerder stabiel.

Sinds 1 januari 2024 is het bovendien niet meer toegestaan tv-programma’s en evenementen te sponsoren. En vanaf 1 januari 2025 mogen gokbedrijven niet meer als shirtsponsor te zien zijn bij sportverenigingen. Van Holst hoopt dat de strengere regelgeving niet te laat komt. Dat veel jongeren tegenwoordig gokken, is al een bestaand probleem.